اعطای نشان قدردانی موزه سینما به کیانوش عیاری
برگزاری برنامههای ویژه کانون کارگردانان و بزرگداشت یک فیلمساز;
به همت کانون کارگردانان سینمای ایران، بزرگداشت کیانوش عیاری با اکران فیلم سینمایی «شبح کژدم» در موزه سینما برگزار گردید. این فیلم که به همت فیلمخانه ملی ایران مرمت و بازسازی شده، در روز پنجشنبه ۲۹ آبان ماه ۱۴۰۴، ساعت ۱۷ در موزه سینمای ایران به نمایش درآمد.
«شبح کژدم»، اثر کالت برای فیلمسازان
در ادامه برنامه کلاسیکهای کانون کارگردانان سینمای ایران، بزرگداشت کیانوش عیاری با پخش فیلم «شبح کژدم» و همکاری موزه سینمای ایران به انجام رسید. در این مراسم از کیانوش عیاری، سالار عشقی (کارگردان پیشکسوت سینما) و لادن طاهری (مدیر فیلمخانه ملی ایران) تقدیر و نشان سپاس موزه سینما به آنها اهدا شد.
بر اساس گزارش پایگاه خبری موزه سینمای ایران، برنامه کلاسیکهای کانون کارگردانان سینما برای تجلیل از کیانوش عیاری با فیلم «شبح کژدم» در همکاری با موزه سینمای ایران و فیلمخانه ملی ایران در بعدازظهر روز پنجشنبه، ۲۹ آبان ماه در سالن سینماتوگراف موزه سینمای ایران انجام شد. در این رویداد، کیانوش عیاری، حسن رضایی، فاطمه محمدی، لادن طاهری، محمد متوسلانی، غلامرضا موسوی، محسن امیر یوسفی، محمد موفق، وحید موسائیان، ذبیحالله رحمانی، مهدی جعفری، سالار عشقی، احمد امینی، ماهور موسائیان و محمدرضا رحمانی از جمله مهمانان حاضر بودند.
در آغاز، اصغر نعیمی بیانیه کانون کارگردانان سینمای ایران پیرامون «شبح کژدم» را خواند: «شبح کژدم» یکی از آن آثار نادری است که در سینمای ایران کمتر ساخته شده، اما تأثیرش بر نسلهای آینده فیلمسازان و خلق آن غیرقابل انکار است. کیانوش عیاری در این فیلم، نه تنها داستانی جنایی و عاشقانه روایت میکند، بلکه تمایل به تجربیات نو را در جوانیاش به نمایش گذاشته است. این فیلم با بازی در فرم و زبان همراه است و روایت چندلایهای ارائه میدهد که هیچگاه بهطور کامل خود را افشا نمیکند. این اثر نمونهای از توانایی ساخت جهانی شخصی و متفاوت با امکانات محدود است. جهانی که هنوز هم الهامبخش بسیاری از فیلمسازان است. «شبح کژدم» بیش از آنکه یک فیلم جنایی باشد، جستجویی است در ذهنیت فیلمساز و مواجهه با شبحهایی که از دل واقعیت و همچین خیال بهوجود آمدهاند. این نمایش، فرصتی برای مرور کارنامه کیانوش عیاری از فضایی است که کمتر درباره آن صحبت شده است؛ جایی که هم نشانههای جرات آیندهاش قابل مشاهده است و هم صداقت دوران ابتدایی فیلمسازیاش.»
سپس نعیمی از کیانوش عیاری، سازنده «شبح کژدم»، حسن رضایی که در این فیلم نقشآفرینی کرده و محسن امیر یوسفی، کارگردان و عضو شورای مرکزی کانون کارگردانان دعوت کرد تا به جایگاه سخنرانان بیایند.
اصغر نعیمی در بخش دیگری از سخنانش «شبح کژدم» را بازتابگر جاننوشته هر فیلمساز نامید و اضافه کرد: «من بر این باورم که این فیلم، اهمیت خاصی برای تمامی فیلمسازان دارد، چرا که در عین روایت داستان، میتواند صدای درونی هر فیلمسازی باشد.»
محسن امیریوسفی نیز درباره زمان اکران این اثر اشاره کرد: «اگر بخواهم خیلی واضح بگویم، این فیلم مربوط به سال ۱۳۶۵ است که بهعنوان یکی از شگفتانگیزترین سالهای سینمای ایران شناخته میشود، چرا که تعداد فیلمهای خوب و ماندگار در این سال تولید و اکران شد. از این میان، «شبح کژدم» یکی از برجستهترینهاست. ویژگیهای این فیلم علاوه بر داستان و سختیهای درونیاش که به حسرت فیلمسازان نسل ما مرتبط است، بهعنوان یکی از نخستین فیلمهای پس از انقلاب اسلامی شناخته میشود که صداگذاری آن در صحنه انجام گرفته است. در حالی که در آن زمان فیلمهای ایرانی معمولاً با دوبله ارائه میشدند، این اثر صداگذاری در مکان واقعی داشته است.»
مدیران را به سختی به صداگذاری سر صحنه راضی کردم
کیانوش عیاری در توضیح تلاشهایش برای صداگذاری سر صحنه در «شبح کژدم» گفت: «این فیلم در سال ۱۳۶۵ ساخته شد و من برای جلب نظر مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بنیاد سینمایی فارابی، تقریباً ۶ ماه پیگیری کردم تا آنها را قانع کنم که باید مشکل صداگذاری سر صحنه برطرف شود. مسئولان وقت سینمای ایران معتقد بودند که این کار موجب افزایش هزینه تولید فیلم خواهد شد، در حالی که من این نظر را بیمورد میدانستم و اعتقاد داشتم که افزایش اندک هزینه برای ارتقای کیفیت پلانها بیمعنی نیست. پس از ۶ ماه نهایتاً توانستم تولید را آغاز کنم.»
این کارگردان در مورد واکنش حسن رضایی پس از آگاهی از انجام صداگذاری سر صحنه گفت: «در ابتدا که تصمیم به ساخت فیلم داشتم، او گزینه اصلی برای بازی در این نقش بود. وقتی به او خبر دادم که صداگذاری در صحنه انجام خواهد شد و تقریباً دو روز قبل از شروع تولید بود، به شدت در اتاق من اشک ریخت. او گفت که توانایی انجام این کار را ندارد و من فقط شروع به خندیدن کردم. او اعتراف کرد که مایل نیست در این فیلم حاضر باشد.»
محسن امیر یوسفی درباره تأثیر «شبح کژدم» در ممانعت از ورود سلیقههای ممیزی خاطرنشان کرد: «من صداگذاری سر صحنه را یکی از بزرگترین خلقیات این فیلم میدانم، چرا که این اقدام بزرگ و نوآورانهای بود که حالا برای ما عادی شده است، در حالی که میدانم این کار عملاً مرزهای ممیزی را بههم ریخت. این امر باعث شد که کمتر افراد خارج از این حوزه بتوانند در گفتمان فیلمسازی دخالت کنند. این یک رخداد ماندگار است و ۳۰ سال بعد، با «کاناپه» در سال ۱۳۹۵، همین شجاعت و خلاقیت شما به وضوح دیده میشود.»
پس از برگزاری نشست، سه ادای احترام به سه هنرمند انجام شد که اولاً، لوح تقدیر کانون کارگردانان سینمای ایران و لوح سپاس موزه سینمای ایران از طرف فاطمه محمدی، مدیرعامل موزه سینمای ایران، مهدی جعفری، کارگردان، وحید موسائیان، کارگردان و حسن آقاکریمی، تهیهکننده و مدیر تولید آثارRecent کیانوش عیاری به ایشان اعطا شد.
فاطمه محمدی، مدیر عامل موزه سینمای ایران، در یک سخنرانی کوتاه درباره این لوح سپاس توضیح داد: «در دوره جدید مدیریت موزه سینما با تأیید هیئت مدیره تصمیم بر این شد که لوح سپاسی برای پیشکسوتان درجه یک هنری طراحی شود و نخستین آن به استاد بیژن محتشم اعطا گردید. امروز نیز این روز بهنام استاد کیانوش عیاری در تقویم موزه سینما به ثبت خواهد رسید.»
تجلیل از کهنسالترین کارگردان سینمای ایران
به دنبال آن، ویدئویی نمایش داده شد که به معرفی سالار عشقی، کهنسالترین کارگردان سینمای ایران پرداخته بود و اصغر نعیمی در سخنانی کوتاه درباره این فیلمساز با پیشینه غنی گفت: «این کارگردان بزرگ و کهنسال، نه تنها کهنسالترین کارگردان زنده سینمای ایران است، بلکه میتوان گفت که او کهنسالترین سینماگر زنده این عرصه به شمار میآید. بر اساس بررسیها، منصور سپهرنیا بازیگر برجسته سینمای ایران با ۹۴ سال سن رکورددار بوده و خوشبختانه جناب عشقی با ۹۷ سال سن، بهطور سالم در کنار ما هستند.»
او در توصیف واکنش لادن طاهری، مدیر فیلمخانه ملی ایران پس از اولین دیدار با سالار عشقی اشاره کرد: «لادن طاهری یکی از علاقهمندان بیادعای سینمای ایران است و من بهصورت شخصی در این سالها شاهد بودهام که چگونه تمام زندگی خود را به حفظ و نگهداری میراث سینما در فیلمخانه ملی ایران اختصاص داده است. زمانی که جناب عشقی به دعوت مدیریت به موزه سینمای ایران آمدند تا از موزه بازدید کنند و در پروژه تاریخ شفاهی مشارکت نمایند، در دقیقترین مواجهه بین ایشان و لادن طاهری، اشک شوق از چشمان مدیر فیلمخانه سرازیر شد و این احساس خالص و حقیقی واقعاً من را تحت تأثیر قرار داد.»
پس از آن، با حضور کیانوش عیاری، وحید موسائیان، لادن طاهری، محمد متوسلانی، غلامرضا موسوی و فاطمه محمدی از این هنرمند کهنسال با اهدای کارت عضویت افتخاری کانون کارگردانان سینمای ایران، لوح تقدیر کانون کارگردانان سینمای ایران و لوح سپاس موزه سینمای ایران نهایت تقدیر شد.
تقدیر از زنی که از میراث سینمای ایران حمایت میکند
وی در ادامه با بیان اهمیت فیلمخانه ملی ایران در سینمای کشور گفت: «فیلمخانه ملی ایران، گنجینهای از آثار سینمای ایران و برخی آثار بینالمللی است و در زمره ۵ گنجینه مهم تصویر جهان قرار دارد. موزه سینما در مجاورت آن، بهعنوان گنجینه سینمایی کشور در حوزه اسناد، اقلام موزهای و جوایز نیز مهم است. از لحاظ اقلام موزهای، این موزه در میان ۱۵ موزه برتر سینمای جهان است، چراکه تمامی اقلام موزهای دارای سند هستند و در مقایسه با اقلام موزهای برخی کشورهای پیشرو در صنعت سینما، که یا بدون سند هستند و یا اسناد آنها کپی میباشد. در موزه سینمای ایران همه چیز با سند و اصالت محفوظ است. در این دو گنجینه مهم در طول این سالها یک شیرزن بهخوبی مراقبت کرده است. همانطور که جناب نعیمی اشاره کردند، او از رسانهها کنارگیری کرده و زنی پنهان در سینمای ایران است و اگر میدانست چنین مراسمی برایش برگزار میشود، هرگز اجازه نمیداد. بدین ترتیب، از این فرصت استفاده کردم چون او به احترام جناب سالار عشقی به صحنه آمد و از آنجا که موزه سینما و کانون کارگردانان همیشه در جستجوی فرصتی برای قدردانی از او بودند، متاسفانه هیچگاه قبول نکرد که برای وی بزرگداشتی برپا شود یا قدردانی در شان او صورت گیرد. در اینجا به لادن طاهری میگویم که ما دستتان را میبوسیم و شما برای ما بسیار ارزشمندی. این نشان سپاس را از طرف همه همکاران در موزه سینما تقدیم شما مینماییم و همیشه زیر سایهتان خواهیم بود.»
هنرمندان سینمای ایران همواره ارزش فیلمخانه ملی را درک کردهاند
در نهایت، نشان سپاس موزه سینمای ایران به لادن طاهری، مدیر فیلمخانه ملی ایران از سوی احمد امینی، منتقد سینما و فیلمساز و همسر لادن طاهری، در حضور هنرمندان به ایشان اهدا گردید.
لادن طاهری در سخنانی کوتاه اظهار داشت: «تمام افرادی که مرا می شناسند، میدانند که همیشه و در طی سالهای فعالیت در فیلمخانه ملی ایران از قرار گرفتن در اینگونه موقعیتها پرهیز کردهام؛ اما واقعیت این است که آثار سینماگران کشورم، و بهخصوص آثار آنان، ارزشمندترین حاصل تلاش و عرقریزی روح و جسم این افراد است و من افتخار میکنم که به عنوان نگهدارنده این آثار در فیلمخانه ملی ایران حضور دارم. من خوشحالم که هنرمندان سینمای ایران همواره ارزش فیلمخانه ملی را میدانند و به این خاطر به ما اعتماد دارند که کارکنان من با عشق و علاقه کارشناسانه و بدون انتظار به بهترین شکل از افکار، اندیشهها و آثار سینماگران حفاظت خواهند کرد. و از طرفی در این لحظه خرسند و مفتخرم که در جمع افرادی هستم که میدانند فیلمخانه ملی ایران برای سینمای کشور ما بسیار حائز اهمیت است و ارزشمندترین دارایی زندگی حرفهای و هنری خود، یعنی فیلمهایشان، را به ما میسپارند.»
در پایان، فیلم سینمایی «شبح کژدم» به نویسندگی و کارگردانی کیانوش عیاری و تهیهکنندگی ناصر مجد بیگدلی، فواد نور و کیانوش عیاری و با بازی جهانگیر الماسی، حسن رضایی، ناصر آقایی، منیژه آقایی و کاظم افرندنیا که به همت فیلمخانه ملی ایران ترمیم و بازسازی شده بود، به نمایش درآمد.
کانون کارگردانان با برگزاری برنامه «کلاسیکهای کانون»، به بازنگری آثار مهم و ماندگار فیلمسازان برجسته ایرانی میپردازد.
کیانوش عیاری با نگاهی نو و تجربی خود، نقشی کلیدی در تاریخ سینمای کشور ایفا کرده است.
