ایران با اتکا به منابع غیرنفتی، به اندازه کل اروپا توانمندی دارد

شهریار حیدری، نماینده سابق مجلس شورای اسلامی، در گفتگو با ایلنا، به بررسی وضعیت سیاست خارجی ایران و امکان تداوم دیپلماسی در دوره پسابرجام پرداخت و تصریح کرد: واقعیت این است که جمهوری اسلامی تقریباً چهار دهه تحت تأثیر تحریم‌های شدید آمریکا و اروپا بوده و به نظر من، مکانیسم «اسنپ بک» به مدت چهل سال علیه جمهوری اسلامی فعالیت داشته است. البته این امر با تغییر عناوین خود روبه‌رو بوده، اما در اصل، این مکانیسم همچنان فعال است.

فعال شدن مکانیسم ماشه  علیه ایران  بدون پایه قانونی است

وی ادامه داد: به نظر من، مشکل در جایگاه نظام بین‌الملل نهفته است، به‌ویژه در نهادهایی چون شورای امنیت، سازمان ملل و دیوان لاهه که اسیر سیاست‌های مستقیم آمریکا و اروپا هستند. از آن‌جا که بقای این نظام‌ها به اعتبار کشورهایی نظیر آمریکا و اروپا بستگی دارد، تمامی امور، عامل‌ها و مسئولان آن‌ها تحت کنترل غرب قرار دارند و این کشورها به راحتی از جایگاه این نهادها سوء‌استفاده می‌کنند. به همین خاطر، شورای امنیت که تحت تأثیر آمریکا و اروپا قرار دارد، با توجه به توافقات پیشین، فعال‌سازی مکانیسم ماشه علیه جمهوری اسلامی دیگر هیچ‌گونه ارزش قانونی و بین‌المللی ندارد.

غربی‌ها نگران نفوذ ایران در منطقه هستند

حیدری با طرح این سؤال که چرا غربی‌ها یک‌بار دیگر به استفاده از همین جایگاه و ظرفیت‌های بین‌المللی علیه جمهوری اسلامی پرداخته‌اند، گفت: علت این اقدام این است که آمریکا و اروپا به سبب بی‌ارزش شدن نهادهای بین‌المللی و تحت تأثیر قرار گرفتن آن‌ها توسط آمریکا، به چنین اقداماتی روی می‌آورند. در دوران پیش از انقلاب، فضای منطقه‌ای برای دسترسی اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها آزاد بود و آن‌ها می‌توانستند منابع و امکانات را بهره‌برداری کنند، اما با ظهور جمهوری اسلامی و گسترش نفوذ آن، احساس می‌کنند که ایران مانع جدی نفوذ غربی‌ها در منطقه شده است. به همین دلیل، از قدرت و نفوذ جمهوری اسلامی هراس دارند و به‌ جای تعامل، به تقابل می‌پردازند.

هدف از فعال شدن مکانیسم ماشه، توقف ایران در منطقه است

این کارشناس در خصوص دلایل اروپا برای فعال‌سازی ساز و کار حل اختلاف در برجام، اظهار کرد: آن‌ها به خوبی آگاهند که جمهوری اسلامی هیچ‌گونه انحرافی در برنامه‌های هسته‌ای یا عدم همکاری با نظام بین‌الملل نداشته است که بهانه‌ای برای فعال کردن مکانیسم ماشه ارائه دهد. اما چرا این اقدام انجام می‌شود؟ به نظر من، این ناشی از ترس و نگرانی از تأثیرگذاری جمهوری اسلامی در منطقه و نظام بین‌الملل و آگاهی‌بخشی به جنبش‌ها و جریان‌های مقاومت است. بنابراین، آن‌ها به دنبال تضعیف جمهوری اسلامی و جلوگیری از استمرار نفوذ و اثرگذاری‌اش در منطقه هستند.

جمهوری اسلامی به عنوان مزاحمی جدی برای اسرائیل و آمریکا محسوب می‌شود

این کارشناس سیاست خارجی در پاسخ به سوالی درباره فشارهای غرب برای تکمیل پازل نقشه‌ای که ترامپ برای منطقه دارد، خاطرنشان کرد: برنامه‌های مذکور به‌ manera موضع‌مند تنظیم شده‌اند و گاه با جنگ و گاه با صلح و تعامل با کشورهای مختلف، به تأمین منافع خود می‌پردازند. آنچه که منافع اروپا و آمریکا را در منطقه تأمین می‌کند، به‌صورت هدفمند انجام می‌شود و به همین دلیل، جمهوری اسلامی به عنوان یک مزاحم جدی برای اسرائیل و آمریکا در نظر گرفته می‌شود.

جریان مقاومت همچنان ادامه دارد

وی تصریح کرد: وجود یک جریان مقاومت که توانسته است به‌خوبی فعالیت کرده و افکار عمومی جهانی را جلب کند، به‌هر طریق ممکن قدرت خود را به نمایش گذاشته و در برابر تحرکات و توسعه‌طلبی اسرائیل مقاومت کرده است. هرچند ممکن است سلاح چندانی در اختیار نداشته باشند، اما با همین امکانات محدود و با اعتقاد و ایمان، قطعاً هم‌چنان مزاحم جدی اسرائیل خواهند بود و این وضعیت تداوم خواهد داشت.

آرزوهای اروپا و آمریکا برای منطقه چیست؟

حیدری با اشاره به این نکته که غربی‌ها با توافق به حماس و سرکوب یمن و حزب‌الله و حشد الشعبی، در تلاش برای تثبیت وضعیت غرب آسیا هستند، توضیح داد: غرب به دنبال گسترش نفوذ، حاکمیت در منطقه و بهره‌برداری از منابع و معادن غنی آن است و با بهانه‌های مختلف در خاورمیانه و آسیا باقی خواهند ماند. اگر بخواهند جمهوری اسلامی را تضعیف کنند، قطعاً زودتر به منابع و منافع خود در این منطقه دسترسی خواهند یافت. من معتقدم که این‌ها آرزوهایی هستند که به طور قطع تحقق نخواهند یافت و نتیجه اشتباهات محاسباتی اروپا و آمریکا است. نکته مهم این است که بیش از چهار دهه است که مکانیسم «اسنپ بک» علیه جمهوری اسلامی فعال بوده، ولی عناوین آن به‌صورت مستمر تغییر کرده است.

گروسی تحت تأثیر سیاست‌های اسرائیل و آمریکا قرار دارد

این عضو سابق کمیسیون امنیت ملی درباره آینده روابط ایران با غرب و نهادهای بین‌المللی به‌ویژه آژانس انرژی اتمی بیان کرد: حقیقت این است که جمهوری اسلامی در چارچوب نظام بین‌الملل قرار دارد و باید هم باشد. آژانس نباید تحت تأثیر لابی‌های صهیونیستی و آمریکایی قرار گیرد، وی بارها تأکید کرده که جمهوری اسلامی هیچ انحرافی در برنامه‌های هسته‌ای خود نداشته است. به خوبی مشخص است که آقای گروسی تابع سیاست‌های اسرائیل و آمریکا است. در ایران مواضع مشخصی اتخاذ و در آژانس رویکردهای دیگری دنبال شده است. لذا جمهوری اسلامی بایستی در حالی که به قوانین و مقررات بین‌المللی پایبند است، از ظرفیت‌های بین‌المللی به‌منظور مقابله با رژیم صهیونیستی بهره‌برداری نماید.

همکاری با آژانس ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است

وی با تأکید بر اینکه توسعه برنامه‌های هسته‌ای نباید بهانه‌ای جدی برای طرف‌های مقابل برای فشار بیشتر فراهم آورد، گفت: برنامه‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی در تمام زمان‌ها و شرایط در چارچوب برنامه‌های آژانس بوده و همکاری با آن ضرورت دارد و هیچ‌گونه آسیب نخواهد زد. البته خروج از ان‌پی‌تی به‌طور طبیعی حق جمهوری اسلامی است، اما باید از محدوده کار با آژانس بیرون نرود.

مدیریت درست منابع، مانع تأثیر «اسنپ بک» خواهد شد

این نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی به این نکته اشاره کرد که حتی در صورت عدم‌وجود نفت، باید وضعیت اقتصادی کشور از آنچه که اکنون هست، بهبودی یابد و گفت: دولتمردان ما نباید به بهانه تحریم نفتی، وضعیت اقتصادی را تحت تأثیر قرار دهند. بسیاری از کشورهای پیشرفته، از جمله کشورهای اروپایی، ترکیه به عنوان همسایه و چین هیچ وابستگی به نفت ندارند و اقتصاد آن‌ها پیشرفته و شکوفا است. ایران به طرز معادل با تمام منابع موجود در اروپا، باید منبع‌گذاری خود را مدیریت کند. با مدیریت درست منابع و اصلاح تیم اقتصادی دولت، فشار مکانیسم «اسنپ بک» و تحریم‌ها در زندگی مردم تأثیر کمتری خواهند داشت.

مشکلات ناشی از عدم انسجام تیم اقتصادی دولت

وی یادآور شد: یکی از چالش‌های کنونی ما این است که دولت و تیم اقتصادی آن برنامه‌ای برای کنترل و ساماندهی بازار ندارند که این یک مشکل جدی است. مکانیسم «اسنپ بک» به جز اثر روانی، هیچ تأثیر میدانی و عملیاتی بر اقتصاد کشور ندارد، نفت و تولیدات ما به فروش می‌رسند و صادرات و واردات به خوبی انجام می‌شود، اما ناگهان بازار دچار نوسانات می‌شود. این ناشی از عدم برنامه‌ریزی دولت است و دولت فاقد برنامه جدی و مؤثری است و همچنین تیم اقتصادی دولت منسجم نیست.

تیم اقتصادی ضعیف، تهدیدی بزرگ‌تر از مکانیسم ماشه است

حیدری با تأسف بیان کرد: متأسفانه، اطرافیان رئیس‌جمهور، از جمله معاونت اجرایی که باید به‌طور کامل بر مدیریت اقتصادی کشور نظارت کند، عملکرد ضعفی داشته‌اند. این ضعف دولت به وحدت، بازار و کنترل و ساماندهی آن آسیب می‌زند. بنابراین، این مشکلات جدی به شمار می‌روند. من با اطلاع می‌گویم که در حال حاضر، مکانیسم «اسنپ بک» هیچ تأثیر میدانی و اختلالی در سیستم خرید، فروش، صادرات و واردات ندارد. اما چرا بازار تحت تأثیر قرار می‌گیرد؟ چون تیم اقتصادی توسط دولت ضعیف عمل می‌کند. آقای پزشکیان اساساً تخصص کافی در حوزه اقتصاد ندارد؛ قرار بود تیم اقتصادی فعال، مؤثر و منسجمی را تشکیل دهد و به نظرات کارشناسان توجه کند، اما در این زمینه نقص جدی وجود دارد. تیم اقتصادی ضعیف، خطرش بیشتر از مکانیسم «ماشه» به شمار می‌رود.