منابع اصلی بحران بازار برنج کجا قرار دارد؟/600 هزار تن برنج در چنگ بوروکراسی/ میزان نیاز سالانه کشور به چه مقدار است؟
روزنامه ایران گزارش داده است: طبق بررسیهای میدانی، در آستانه نیمه مهرماه، قیمت برنج ایرانی در بازار به نرخ کیلویی 330 تا 340 هزار تومان برای مصرفکنندگان ارائه شده است. همچنین برنجهای خارجی نیز با افزایش قیمت قابلتوجهی روبهرو شدهاند. به عنوان مثال، برنج پاکستانی که پیشتر کیلویی 60 هزار تومان بود، هماکنون بیش از 100 هزار تومان به فروش میرسد.
دلایل این افزایش قیمت، کاهش واردات این محصول است، چرا که تقاضا برای آن در بازار به طور چشمگیری افزایش یافته است. چنین افزایشی در قیمت برنج در بازار، هشداری برای تأمین این کالای اساسی به شمار میرود. برآوردها نشان میدهد که امسال تولید برنج در کشور به میزان حدود یک میلیون و 400 هزار تا یک میلیون و 600 هزار تن خواهد بود که نسبت به سال گذشته، کاهش یک میلیون تنی را نشان میدهد. در شرایطی که تولید داخلی با کسری قابل توجهی مواجه است، موانع بوروکراتیک در مسیر واردات، فشار بیشتری را به بازار وارد کرده و این وضعیت تهدیدی برای امنیت غذایی و توان خرید مردم محسوب میشود.
کشور نیازمند واردات حداقل
1.6 میلیون تن برنج
دبیر انجمن تولیدکنندگان و تأمینکنندگان برنج ایران در گفتوگو با «ایران» بیان کرد: «با شفافسازی آمار واقعی تولید داخلی برنج و تبیین دوباره مشکلات موجود در زمینه واردات، مشخص شد که حداکثر ظرفیت تولید برنج در کشور ۱.۶ میلیون تن است و تقریباً به همین میزان نیز باید برنج به کشور وارد شود تا نیاز داخلی تأمین گردد و بازار به حالت تعادل و ثبات برگردد.»
مسیح کشاورز افزود: «مهمترین چالشهای پیشروی واردکنندگان برنج در حال حاضر شامل عدم هماهنگی دستگاهها در تخصیص ارز، ارزشگذاری غیرواقعی ارزی و ریالی، عدم ثبتسفارش به موقع یا انجام آن به صورت قطرهچکانی و انباشت بخشی از محصول وارد شده در گمرکها است.»
وی اظهار داشت: «برای حل مشکلات موجود در این حوزه، نیاز است دولت و بخش خصوصی همکاری بیشتری داشته باشند تا تصمیماتی اتخاذ شود که سرعت واردات برنج را افزایش دهد. زیرا واردات یک فرآیند است که اگر اقدامات مقدماتی (که دستگاههای دولتی باید انجام دهند) به اجرا در نیاید، عملیاتی کردن مراحل دیگر با مشکل جدی مواجه خواهد شد.»
دبیر انجمن تولیدکنندگان و تأمینکنندگان برنج ایران ضمن اشاره به ورود سازمان بازرسی کل کشور به پرونده برنج، تصریح کرد: «نظارت میدانی و مستقیم این سازمان میتواند به بهبود وضعیت و کاهش مشکلات کمکهای قابل توجهی نماید. این سازمان باید علاوه بر نظارت بر بخش خصوصی، به عدم پایبندی وزارت جهادکشاورزی و بانک مرکزی و همچنین سازمان برنامه و بودجه به تکالیف قانونی توجه کند.»
کنترل قیمت برنج داخلی با واردات
وی ارزشگذاری برنجهای وارداتی را از ابتداییترین مراحل فرآیند واردات دانست و گفت: «برنجهای سفید پاکستانی و برنجهای سفید بخارپز هندی به عنوان یکی از باکیفیتترین انواع برنج و رقیب جدی برنج ایرانی در بازار شناخته میشوند. به گونهای که هر زمان با کمبود برنج ایرانی مواجه شویم، این محصولات وارداتی به عنوان مکمل عمل کرده و از افزایش قیمت برنج داخلی جلوگیری میکنند.»
کشاورز تأکید کرد: «یکی از چالشهای اصلی پیشروی واردات تأمین ارز است و در این زمینه از دولت درخواست داریم که با تخصیص ارز ترجیحی، از غیرواقعی شدن قیمت این محصول در بازار جلوگیری کنند. علاوه بر این، یکی از دلایل افزایش قیمت برنجهای وارداتی به انباشت بخشی از محصولات در گمرکات مربوط میشود که تجار ناچار به پرداخت هزینههای تأخیر و دموراژ میشوند و این عامل، قیمت تمامشده برنج خارجی را افزایشی میکند. لذا درخواست داریم شرایطی فراهم شود که روند صدور ثبتسفارش به ازای تحویل برنجهای رسوبی به شرکت بازرگانی تسریع گردد.»
دبیر انجمن تولیدکنندگان و تأمینکنندگان برنج ایران، معضل اصلی بازار برنج را در حال حاضر به موارد بنیادی و مقدماتی واردات معطوف دانست و افزود: «متأسفانه سازمانهای مسئول در بررسی و نظارت بر بازار برنج، این مسائل را نادیده گرفته و همه مشکلات را به گردن بخش توزیع میاندازند. به پیشنهاد وزارت دادگستری در آخرین تصمیمگیری برای تنظیم بازار، اعلام شده که واردکنندگان باید برنج تولید شده را در اختیار شرکت بازرگانی دولتی قرار دهند تا این شرکت مسئول توزیع در بازار گردد. با این حال، هنوز به این مهم توجهی نشده است چرا که ابتدا باید واردکننده قادر به واردات برنج باشد و پس از آن توزیع آن به شرکت بازرگانی دولتی محول شود.»
کشاورز تصریح کرد: «در حال حاضر، واردکنندگانی وجود ندارند که برنجی در اختیار داشته باشند تا بتوانند به شرکت بازرگانی دولتی تسلیم نمایند و آنها در انتظار ارزشگذاری ریالی هستند و بخشی اندک که وارد شده به دلیل عدم ثبتسفارش و ترخیص در گمرکات انباشته شده است.»
وی اضافه کرد: «در حال حاضر، علاوه بر ۱۵۰ هزار تن برنجی که تنها برای تحویل به شرکت بازرگانی دولتی ثبت سفارش شده است، حدود ۶۰۰ هزار تن برنج باقیمانده منتظر تسویه مطالبات ارزی واردکنندگان و ارزشگذاری ارزی و ریالی و ثبت سفارش برای واردات به کشور در انتظار است.»
کشاورز خاطرنشان کرد: «با توجه به شرایط کنونی بازار، بخش خصوصی همانند بحرانهای قبلی همچون دوران شیوع ویروس کرونا یا جنگ ۱۲ روزه، با تمام قوا در خدمت کشور و تأمین امنیت غذایی مردم خواهد بود.»
رفع موانع واردات
وضعیت کنونی بازار برنج به نقطه بحرانی رسیده است. ادامه روند فعلی به معنای بروز افزایش بیسابقه قیمتها و فشار بیشتر بر زندگی مردم خواهد بود. راهحل این بحران، نه در نظارتهای مقطعی و مقصر جلوهدادن بخش توزیع، بلکه در برطرف کردن موانع بنیادی واردات نهفته است. دولت باید با تسهیل فرآیند تخصیص ارز، ثبتسفارش و ترخیص کالا از گمرک، امکان ورود به موقع برنج به کشور را فراهم کند. تنها در این صورت است که میتوان امیدوار بود بازار این کالای اساسی به ثبات برسد و امنیت غذایی کشور تأمین شود.
17302
