تسریع در تحولات هستهای ایران و غرب در هفته پیشرو
مرتضی مکی، کارشناس حوزه بینالملل در پاسخ به این پرسش که آیا سفر مقامات آژانس به واشنگتن صرفاً در چارچوب فنی طبقهبندی میشود یا ممکن است تاثیراتی بر تغییر معادلات سیاسی بین ایران و غرب بگذارد، بیان کرد: سفر مقامات آژانس به واشنگتن در روزهای آینده با توجه به تحولات سیاسی اخیر در سیاستهای ایران و اروپا، بهویژه در زمینه مکانیزم ماشه و چگونگی ادامه مذاکرات هستهای ایران با غرب و ایالات متحده برنامهریزی شده است.
وی افزود: این سفر بهطور قطع تأثیر محسوسی خواهد داشت و اثرات آن در آینده بر روند مذاکرات یا فعالسازی مکانیزم ماشه خود را نشان خواهد داد. از آنجا که هماهنگیهایی بین آژانس و مقامات اروپایی و آمریکایی پیش از این نیز برقرار بوده است. اگر به گذشته نگاهی بیندازید، پیش از حملات دوازدهروزه اسرائیل به ایران، گزارش گروسی به شورای حکام آژانس به نوعی بهانهای برای توجیه اقدام پیشدستانه اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران شد. اکنون نیز سفر هیئت آژانس به ایالات متحده در حال انجام است و گزارشهایی که از این سفر منتشر خواهد شد، معلوم خواهد کرد که آیا آژانس در محدوده نقش فنی خود باقی میماند یا آیا مسئولیت سیاسی آن در مقایسه با مسئولیت فنیاش در نهادهای تخصصی سازمان ملل، بارزتر خواهد شد.
مکی در ادامه بیان داشت: برخی تحلیلها وجود دارد که این سفر میتواند منجر به انتشار گزارشی سیاسی از سوی آژانس شود که میتواند به عنوان بهانهای برای تروئیکای اروپایی عمل کند تا به اعتبار آن، ایران را به نقض تعهدات پادمانی و توافق هستهای متهم کند و همچنین اقدام به توجیه فعالسازی مکانیزم ماشه نماید. در هر صورت، اگر چنین گزارشی از سوی هیئت آژانس پس از بازگشت به وین ارائه شود، بدون شک تأثیرات جدیای بر روند مذاکرات ایران و غرب خواهد داشت. جمهوری اسلامی ایران قطعاً در برابر چنین گزارشی واکنش مناسبی نشان خواهد داد و تا به امروز هیچ اظهارنظر فوری در این زمینه ارائه نشده است.
مکی همچنین به گفت: آخرین اظهارنظر آقای علی لاریجانی در مصاحبهای با سایت KHAMENEI.IR مطرح شد که در آن تأکید کردند آژانس عملاً نتوانسته نقش مؤثری در روند همکاری با ایران ایفا کند، بهویژه در شرایطی که ایران تحت نقض حریم از سوی اسرائیل و آمریکا قرار داشته و در حال گفتگو با ایالات متحده بود. در این زمان، بازرسان آژانس مشغول به انجام مأموریتهای خود در برخی سایتهای اساسی ایران بودند. در چنین وضعیت، آژانس چه کارآیی برای ایران میتواند داشته باشد؟
مرتضی مکی همچنین یادآور شد: در نهایت، باید منتظر ماند و دید که آیا ایران در پاسخ به اقدام تروئیکای اروپایی برای فعالسازی مکانیزم ماشه، تصمیم به خروج از NPT خواهد گرفت یا خیر. این کار ممکن است موضع ایران را پیچیدهتر کند، چرا که این تصمیم میتواند به ایالات متحده و کشورهای اروپایی، توجیه بیشتری برای متهم کردن ایران به انحراف از برنامههای صلحآمیز هستهای خود بدهد. شاید ایران بهجای قطع همکاری با آژانس، تصمیم به تعلیق این همکاریها بگیرد تا فرصت بیشتری برای مذاکرات و گفتوگوها باقی بماند.
مکی در خاتمه بیان کرد: در این صورت، ایران میتواند در برابر تعهداتی که به عهده میگیرد، امتیازاتی از جانب غرب دریافت کند. به هر حال، هنوز همه چیز در هالهای از ابهام قرار دارد و در طول یک هفته آینده، باید منتظر تحولات سریع و تصمیمات و اقدامات پیشبینینشده از سوی ایران و غرب باشیم.
