روغن موتور غیر اصل و آسیب‌های ناچیز اما خطرناک؛ زمانی که ایمنی خودرو به خطر می‌افتد

با توجه به اینکه قیمت لوازم یدکی و خدمات مرتبط با خودرو به طور مستمر در حال افزایش است، استفاده از روغن موتور‌های تقلبی و نامرغوب به یک معضل جدی برای مالکان خودرو تبدیل شده است. براساس گزارش‌های اخیر منتشره، در برخی از مراکز تعویض روغن در سطح شهر، ظرف‌های برندهای معتبر با روغن‌های تقلبی و بی‌کیفیت پر می‌شوند و این محصولات به نام برند اصلی و با قیمت‌های مشابه به فروش می‌رسند.

این فعالیت نادرست نه تنها منجر به کاهش عمر موتور خودروها می‌شود، بلکه خسارت‌های مالی چشمگیری نیز به رانندگان وارد می‌آورد. برخی از تعمیرکاران برآورد می‌کنند که هزینه‌های تعمیر موتور خودروهایی که به دلیل استفاده از روغن‌های تقلبی آسیب دیده‌اند، برای خودروهای داخلی به بیش از ۵۰ میلیون تومان می‌رسد، رقمی که در شرایط اقتصادی کنونی بسیار سنگین است.

عباس سماواتی – رئیس اسبق اتحادیه صنف فروشندگان لاستیک، روغن و پنچرگیران با اشاره به جدی بودن این مشکل بیان داشت: ما سال‌هاست که به این موضوع رسیدگی می‌کنیم و در زمان مسئولیت من نیز نامه‌نگاری‌های لازم انجام شد، اما نتیجه مثبتی حاصل نشد، زیرا افرادی که در این زمینه فعالیت می‌کنند، اعضای یک مافیا هستند. آن‌ها به خاطر سود بالا و افزایش قیمت‌ها از تولید روغن مشابه بسیار بهره‌مند می‌شوند.

وی افزود: روغن‌های بی‌کیفیت هزینه‌های سنگینی را به مصرف‌کنندگان تحمیل کرده و موجب خرابی موتورها می‌شود. زمانی که من در اتحادیه بودم، چندین تولیدکننده روغن تقلبی را شناسایی کردیم و خبرنگارانی را به محل اعزام کردیم، اما به دلیل وجود مافیا، موفق به نتیجه‌گیری نشدیم. این نشانه‌ای از ضرر به عموم مردم است و استفاده از روغن‌های بی‌کیفیت به خرابی‌های جدی خودروهای آن‌ها و افزایش هزینه‌ها منجر می‌شود. متأسفانه هیچ‌کس هم مسئولیت این مسائل را بر عهده نمی‌گیرد.

از جمله دلایل اصلی این کلاهبرداری و اقدامات سودجویانه می‌توان به کمبود نظارت، سود کلان ناشی از فروش روغن موتور‌های فله‌ای، و عدم آگاهی مصرف‌کنندگان نسبت به روش‌های شناسایی روغن موتور اصلی اشاره کرد. متخصصان تأکید دارند که تقویت نظارت‌های صنفی و برخورد قاطع با متخلفان، گام اصلی برای کاهش این مشکل در ایران محسوب می‌شود.

توصیه می‌شود اتحادیه صنف فروشندگان لاستیک، روغن و پنچرگیران، به عنوان نهاد ناظر اصلی در این بخش، با ارائه و اجرای راهنمایی‌های کارآمد، اقداماتی جدی برای جلوگیری از این عملکردهای غیرقانونی و سودجویانه به عمل آورد. از جمله اقداماتی که می‌تواند به طور مؤثر مانع از ادامه این روند شود، استفاده از هولوگرام و بارکد اصالت کالا و همچنین اطلاع‌رسانی دقیق است که در کشورهای پیشرفته نیز به کار گرفته می‌شود.

سماواتی در خصوص شیوه‌های ورود این روغن‌ها به بازار و راهکارهای موجود برای مقابله با این مشکل توضیح داد: متأسفانه روغن‌های بی‌کیفیت را در گالن‌های شیک و تحت نام محصولات خارجی به بازار عرضه می‌کنند. تنها شیوه موثر برای پیشگیری از این وضعیت، اطلاع‌رسانی دولت و اتحادیه از طریق رسانه‌هاست تا مصرف‌کنندگان فقط از محل‌هایی که تحت تأیید اتحادیه هستند و مجوز قانونی دارند، خریداری کنند. در غیر این صورت، هیچ راه حل ۱۰۰ درصدی برای جلوگیری از این مشکل وجود ندارد.

این کارشناس در حوزه روغن موتور تصریح کرد: مراکزی که مجوز قانونی دارند نمی‌توانند اقدامات غیرقانونی انجام دهند، اما مکان‌های غیر مجاز روغن‌های ارزان و بی‌کیفیت را با قیمت‌های بالا به فروش می‌رسانند. فروشگاه‌هایی که فاقد مجوز هستند، از دلالان روغن فله‌ای و نامرغوب خرید می‌کنند، زیرا هیچ گونه مسئولیتی در قبال عملکرد خود ندارند.

یکی از راه‌های نوین برای جلوگیری از سوءاستفاده‌های کلاهبرداران، به کارگیری بسته‌بندی‌های خلاقانه و ایمن‌تر است. به گفته برخی از مراکز تعویض روغن، بسیاری از محصولات موجود در بازار از بسته‌بندی‌های باکیفیتی برخوردار نیستند و این امر می‌تواند سبب کپی‌برداری آسان از آن‌ها شود.

سماواتی در پاسخ به سؤال درباره هل تمهیداتی برای شناسایی روغن‌های تقلبی از اصل وجود دارد، بیان کرد: تمایز روغن دروغین از اصل بسیار دشوار است و بدون امکانات آزمایشگاهی، شناسایی این روغن‌ها متشابه میسر نیست. تنها راه پیشگیری از فروش این روغن‌ها، شناساندن مراکز دارای پروانه قانونی از سوی اتحادیه است. اگر یک مرکز قانونی روغن بی‌کیفیت را به فروش برساند و خودرویی دچار آسیب شود، مصرف‌کننده امکان شکایت و اخذ جریمه دارد، بنابراین مرکز فروش اقدام به چنین کاری نخواهد کرد. در نتیجه، باید با اطلاع‌رسانی و معرفی مراکز معتبر از فروش این محصولات جلوگیری عمل نمود.

او همچنین افزود: مردم قادر به تشخیص تقلبی بودن روغن‌ها نیستند، ادامه داد: ما پیش از این درباره ضدیخ اقداماتی انجام دادیم، اما تنها تولید کننده‌ای که با استفاده از برخی علائم امنیتی روی بسته‌بندی و گالن می‌توانستیم به تشخیص محصولات تقلبی بپردازیم، وجود داشت و در غیر این صورت، هیچ راهی برای شناسایی محصولات تقلبی مرسوم نیست. این مسئله بزرگ و معضلی از نوع مافیای وسیع است. مردم اطلاع کافی ندارند و با توجه به هزینه بالای تعمیرات خودرو، این موضوع باید تحت نظارت دولت و اتحادیه قرار گیرد. ما سال‌هاست که به مردم هشدار می‌دهیم که روغن‌های فله‌ای اصل نیستند و کیفیت لازم را ندارند، اما جای تاسف است که هنوز هم مردم این روغن‌ها را خریداری می‌کنند.