ایمنسازی؛ بهترین روش برای جلوگیری از سیاهسرفه و مرگ ناشی از آن
دکتر هادی فارسیانی – عضو هیأت علمی در گروه میکروبشناسی و ویروسشناسی دانشگاه علوم پزشکی مشهد بیان کرد: عامل بروز این بیماری، باکتری گرم منفی به نام بوردتلا پرتوسیس است که از طریق قطرات تنفسی ناشی از سرفه، عطسه یا حتی صحبت کردن فرد مبتلا به اطراف منتقل میشود. پس از اینکه این باکتری به بدن وارد میشود، در نای و برونشها تکثیر یافته و با تخریب سلولهای مژهدار دستگاه تنفسی، شرایطی ایجاد میکند که فرد را مستعد عفونتهای ثانویه مانند پنومونی سازد.
سیاهسرفه؛ مراحل از سرماخوردگی تا سرفههای مکرر
فارسیانی اذعان کرد: این بیماری در سه مرحله بالینی بروز میکند. مرحله اول که به مرحله نزلهای معروف است، به شکل سرماخوردگی ظاهر میشود و ممکن است تا دو هفته ادامه یابد و در این هنگام، مسریترین حالت بیماری به شمار میرود. مرحله دوم به عنوان مرحله حملهای شناخته میشود که با سرفههای شدید، مشکل در تنفس، تهوع و استفراغ همراه است. در این دوران، کودک میتواند تا صد بار در روز دچار حملات سرفه شود. در نهایت، مرحله نقاهت که چندین هفته به طول میانجامد، وضعیت بیماران بهبود مییابد، اما بدن هنوز در معرض خطر عفونتهای ثانویه قرار دارد که میتواند عواقب جدی تا مرگ به همراه داشته باشد.
ضرورت واکسیناسیون بهموقع و کامل
این متخصص خاطرنشان کرد: بالاترین آمار ابتلا و مرگومیر ناشی از سیاهسرفه، مربوط به کودکان زیر یک سال و همچنین کشورهایی با نرخ پایین پوشش واکسیناسیون، نظیر کشورهای جنگزده یا بدون زیرساختهای کافی است.
وی افزود: در ایران با آغاز برنامه واکسیناسیون همگانی از سال ۱۳۶۳، شیوع بیماری به شکل قابل توجهی کاهش یافته است. واکسن سیاهسرفه به همراه واکسنهای دیفتری و کزاز در پنج نوبت (در سنین ۲، ۴، ۶، ۱۵ ماهگی و همچنین در حدود ۴ تا ۶ سالگی) تزریق میشود؛ اما ایمنی بهدستآمده پایدار نیست و توصیه میشود هر ۱۰ سال یکبار دوز تقویتی دریافت شود.
فارسیانی به نقل از گزارش سازمان جهانی بهداشت بیان نمود: هر ساله تقریبا ۵۰ میلیون نفر به سیاهسرفه مبتلا میشوند که متأسفانه حدود ۲۰۰ هزار نفر از این تعداد جان خود را از دست میدهند. در سال ۱۴۰۲، در ایران نیز بیش از ۱۱۰۰ مورد ابتلا و حدود ۵۰ تا ۱۰۰ مورد فوت ناشی از سیاهسرفه گزارش شده است که عمدتاً مربوط به کودکان واکسننگرفته و اتباع غیرایرانی است.
هشدار ویژه برای کودکان زیر یک سال
وی تأکید کرد: کودکان کمتر از یک سال، حتی اگر دو دوز واکسن دریافت کرده باشند، ایمنی کافی ندارند و در معرض خطر جدی هستند. بنابراین، خانوادهها باید به دقت اصول بهداشتی را رعایت کرده و تماس نوزادان با افراد بیمار بهویژه آنهایی که سرفههای شدید دارند، را محدود کنند.
این متخصص باکتریشناسی پزشکی، داروهای خوراکی آزیترومایسین و اریترومایسین را از موثرترین گزینهها برای کنترل علائم بیماری عنوان کرد و افزود: ایزولهسازی بیمار در منزل یا مراکز درمانی و رعایت بهداشت فردی از سوی اطرافیان برای جلوگیری از شیوع بیماری بسیار حیاتی است.
بر اساس اعلام وزارت بهداشت، فارسیانی در پایان خاطرنشان کرد: پیشگیری موثر از سیاهسرفه نیازمند یک رویکرد ترکیبی شامل واکسیناسیون بهموقع، رعایت بهداشت، تشخیص زودهنگام و اتخاذ اقدامات درمانی مناسب است.
وی در انتها افزود: تقویت ایمنی عمومی در جامعه و ارتقاء آگاهی مردم نسبت به اهمیت واکسیناسیون، کلید کنترل بیماریهای خطرناک است.