خطرناکترین تصادفهای تابستان /۶۰ درصد از وسایل نقلیه به معیارهای ایمنی پاسخ نمیدهند
در ساعت ۱۱:۲۰ صبح بیست و هشتم تیر ۱۴۰۴، یک اتوبوس اسکانیا که مسیر خود را از اوز (قیر) به سوی شیراز طی میکرد، در کیلومتر ۲۹۰ جاده اوز – شیراز دچار واژگونی شد. این حادثه تراژیک منجر به کشته و زخمی شدن تعدادی از هموطنان گردید و از همین رو، ابعاد و دلایل این واقعه توسط کارشناسان پلیس راهور و دیگر مسئولان دولتی مورد بررسی قرار گرفته است.
رئیس پلیس راه فراجا در خصوص این واژگونی تصریح کرد: این حادثه که نزدیک حوزه استحفاظی شیراز-فسا رخ داد، به مرگ ۲۱ نفر به طور مستقیم و جراحت ۲۶ نفر دیگر منتهی شد.
سرهنگ احمد کرمیاسد ادامه داد: مسیر اوز به شیراز حدود ۳۴۷ کیلومتر است و اتوبوس در این مسیر در دو ایستگاه پلیس راه قیر و فیروزآباد زمانسنجی شده است. از نتایج اولیه بررسیها مشخص گردیده که اتوبوس با شرایط شیبدار و پیچهای تندی در مسیر مواجه بوده است.
وی بیان کرد: در زمان آغاز حادثه، چرخ جلو سمت راننده (چپ) با نقص فنی روبرو شده و بدین ترتیب وسیله نقلیه به سمت راست جاده منحرف میشود و با حفاظ پل برخورد میکند. پس از آن، اتوبوس مسیر خود را تغییر داده و با نیوجرسیهای میانه جاده تصادم میکند و دوباره تغییر مسیر داده و در نهایت با نیوجرسیهای کنار جاده برخورد کرده و واژگون میشود.
رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت بهداشت پس از این واقعه غمانگیز در صفحه شخصیاش در فضای مجازی به ابعاد این تصادف تلخ اشاره کرد و نوشت: «اسکانیا مدل ۱۳۸۶ قرار بود ۵۷ نفر را به سمت مشهد منتقل کند، اما متأسفانه ۱۸ نفر در محل حادثه جان باختند و ۴ نفر دیگر در بیمارستان جان خود را از دست داد و ۳۵ نفر زخمی شدند که از میان مصدومان، ۱۶ نفر کودک بودند.»
حسین کرمانپور به این نکته اشاره کرد که ۱۱ آمبولانس و ۲ اتوبوس آمبولانس در ارسال مصدومان به مراکز درمانی فعالیت کردهاند و تأکید کرد که چنین حجمی از امدادرسانی در ۱۲ روز جنگ تحمیلی نیز به ندرت مشاهده میشود؛ پس چه کسی را میتوان مقصر دانست؟
از پیگیریهای وزیر بهداشت و سخنگوی دولت درباره این تصادف
فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت در این خصوص توضیح داد که با پیگیریهای انجام شده، تعیین گردید که اورژانس فارس به سرعت پس از واژگونی اتوبوس در محور فیروزآباد کوار با ۱۳ آمبولانس، از جمله ۲ اتوبوس آمبولانس به محل حادثه اعزام شده و همچنین ۳۴ مصدوم را به بیمارستان حضرت فاطمه الزهرا (س) کوار منتقل کردند. از این تعداد، ۳۱ نفر برای دریافت خدمات فوق تخصصی به شیراز منتقل شدند.
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در تماس تلفنی خود ضمن ابراز تسلیت بابت فقدان تعدادی از سرنشینان اتوبوس، از اقدامات انجام شده برای مصدومان آگاهی پیدا کرده و از آمادگی مراکز درمانی تهران برای پذیرش مصدومان حادثه و انجام فرآیندهای تخصصی و فوق تخصصی اطلاع داد.
چرا چنین حوادثی دوباره تکرار میشود؟
اگرچه علت دقیق این حادثه همچنان در حال بررسی است، اما تکرار این گونه حوادث ناگوار در جادهها همواره مورد توجه قرار گرفته است. بسیاری از کارشناسان بر این عقیده هستند که دلایل اصلی تصادفات جادهای و شهری ناشی از عدم استانداردها در جادهها و ناایمنی خودروهاست و همچنین خطاهای انسانی، از جمله خواب آلودگی رانندگان در حین سفر، باعث بروز این حوادث تلخ میشود و به همین علت، جان تعدادی از شهروندان در نقاط مختلف کشور همواره در خطر است.
به طور سالانه، حدود ۲۰ هزار نفر در تصادفات جان خود را از دست میدهند که از این تعداد ۱۰ تا ۱۵ درصد نیز دچار معلولیت میشوند و ۶۵ درصد جانباختگان در گروه سنی ۲۰ تا ۳۰ سال قرار دارند.
در کنار تصادفات خودرویی، ناوگان عمومی نیز با حوادث ناگواری مواجه است. سرهنگ عین الله جهانی، معاون پیشین پلیس راهور فراجا و کارشناس رسمی در زمینه تصادفات، در واکنش به این حادثه دلخراش واژگونی اتوبوس در محور شیراز، انتقادات خود را نسبت به وضعیت ناوگان حملونقل عمومی اعلام کرده و عوامل انسانی، فنی و قانونی را از دلایل تکرار چنین فجایعی معرفی کرد و افزود: واژگونی یک اتوبوس در میانه مسیر، به یک عامل ساده خلاصه نمیشود، بلکه شامل زنجیرهای از عوامل از خطای انسانی و نقص فنی تا وضعیت نامناسب جادهها و نواقص نظارت و نوسازی ناوگان است.
سرهنگ جهانی با تأکید بر اینکه حدود ۶۰ درصد ناوگان حملونقل عمومی فرسوده شده است، بیان کرد: این آمار، فقط یک عدد خشک و عاری از روح نیست؛ به این معنا که از هر ۱۰ وسیله نقلیهای که در جادهها تردد میکنند، ۶ دستگاه بهطور جدی فاقد استانداردهای ایمنی لازم هستند و جان میلیونها مسافر روزانه تحت خطر است.
این کارشناس رسمی در امور تصادفات یکی از بزرگترین آسیبها در مدیریت ایمنی ناوگان را رأی دیوان عدالت اداری مبنی بر لغو محدودیت سنی خودروها دانست و اظهار داشت: پس از حذف سن فرسودگی بهعنوان معیار اصلی، و تنها با تکیه بر معاینه فنی، شاهد افزایش ورود اتوبوسها و کامیونهای با عمر بالای ۲۰ یا ۳۰ سال به جادهها بودهایم. در حالی که بسیاری از معاینههای فنی هم نه دقیق هستند و هم فاقد نظارت مؤثر.
سرهنگ جهانی به این موضوع اشاره کرد که نباید فقط به «خطای راننده» اتکا کرد. اگرچه راننده نقش بسزایی در وقوع تصادف دارد، اما زمانی که یک راننده با یک اتوبوس فرسوده، فاقد امکانات ایمنی پایه نظیر سیستم ترمز ضدقفل (ABS)، کمکفنر استاندارد و دستگاه تهویه مطبوع در گرمای تابستان، با بار سنگین و مسافران خسته در جادهای ناایمن رانندگی میکند، کوچکترین خطا یا نقص فنی میتواند به فاجعهای بزرگ منجر شود.
این کارشناس رسمی در امور تصادفات همچنین به مشکلات زیرساختی راهها پرداخته و خاطرنشان کرد: جادهها به خصوص در مناطق کمتر برخوردار از نظر مهندسی ایمنی دچار کمبودهای زیادی هستند. عدم وجود حفاظهای میانی، شیبهای خطرناک، پیچهای غیرمهندسی و عدم نصب علائم هشداردهنده در برخی مسیرها همه عواملی هستند که میتوانند وقوع چنین تصادفاتی را تسهیل کنند.
سه عامل کلیدی تصادفات جادهای
در این خصوص، رئیس پلیس راه تهران بزرگ سه عامل اساسی وقوع تصادفات را بهعنوان بیتوجهی راننده به جلو، عدم رعایت سرعت مطمئنه و خستگی و خوابآلودگی راننده عنوان کرد.
سرهنگ ابراهیم ارزانی تأکید کرد: وضعیت ایمنی جادهها در سطح قابل قبولی است و از نظر ایمنی مطلوبیت دارد، اما مادامی که رانندگان به سرعت مجاز توجه نکنند، به عنوان مثال اگر سرعت مجاز ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت باشد و راننده با ۱۶۰ کیلومتر در ساعت برود؛ آیا خطا متوجه ایمنی جاده است یا بیاحتیاطی راننده؟
وی تأکید کرد: وضعیت ایمنی جادههای کشور بهبود یافته، اما توصیه جدی این است که رانندگان بعد از دو ساعت رانندگی حداقل ۱۵ دقیقه استراحت داشته باشند و از نوشیدنیهای کافئیندار استفاده کنند.
سرهنگ ارزانی درباره زمانهای اوج رخداد تصادفات جادهای معتقد است: بیشتر ترددها در جادهها در طول روز اتفاق میافتد و معمولاً تصادفات بیشترین فراوانی را در فاصله زمانی ۱۲ تا ۲۰ به ثبت میرساند.
علاوه بر تمهیدات دستگاههای انتظامی و امدادی برای کاهش تصادفات در فصل تابستان که معمولاً ترددها افزایش مییابد؛ همچنین در بعد فرهنگی نیز توجه به پویشهایی مانند «پویش نه به تصادف» که در نوروز امسال توسط رئیس جمهور و مسئولان مد نظر قرار گرفت؛ در افزایش آگاهیهای جامعه در راستای جلوگیری از تکرار حوادث مؤثر است.
بدون شک تصادفات جادهای یک بحران جدی در کشور به شمار میآید که خسارات جانی و مالی بالایی را به همراه دارد و صرفاً اقدامات تنبیهی و اصلاح زیرساختها و بهبود امنیت، برای کنترل آن کافی نیست و لازم است بر عوامل فرهنگی و تغییر رفتارهای ترافیکی تمرکز شود و پویشها زمانی مفید خواهند بود که طبق گفته رئیس جمهور به یک فرهنگ تبدیل شوند و این مهم تنها با همکاری و مشارکت عمومی میسر خواهد گردید؛ اقدامی که میتواند نفع عمومی برای تمامی اقشار جامعه به همراه داشته باشد؛ باید با تمام قوا بر روی این موضوع تأکید شود چرا که این موضوع پیشینهای دارد و استفاده از تجارب موفق، همانند نهادینهسازی فرهنگ استفاده از کمربند ایمنی و اجرای طرح همیار پلیس، میتواند نتیجهای مثبت به دنبال داشته باشد.
