اخطار مهم درباره رشد قیمت بنزین
اقدامکنندگان و تصمیمگیران اجرایی کشور، به ویژه آقای پزشکیان و سایر اعضای حاکمیت، لازم است از اتخاذ تصمیمات شتابزده در حوزه اقتصادی پرهیز کنند.
در لحظات حساس تاریخ، راهبردهای اقتصادی اساسی و مهمی که اتخاذ میشود، به دقت نیازمند بررسی شرایط اجتماعی، سیاسی و ذهنی جامعه است. بعد از پایان جنگ تحمیلی ۱۲ روزه اسرائیل، انسجام بینظیری میان اقشار مختلف مردم به وجود آمد که نتیجه آن، ایجاد آرامش اجتماعی و ثبات در کشور بود؛ این یک دارایی ارزشمند است که حفاظت از آن مستلزم هوشمندی مضاعف دستاندرکاران میباشد. با این حال، در این زمان حساس، صداهایی نگرانکننده از تصمیمات اقتصادی کلان به گوش میرسد که میتواند این آرامش شکننده را به خطر بیاندازد.
نگاهی به وضعیت کنونی بازار انرژی کشور نشان میدهد که دولت با یک معادله پیچیده اقتصادی مواجه است؛ در طی یک سال اخیر، مصرف روزانه بنزین از حدود ۱۲۲ میلیون لیتر در اوج روزهای گذشته، به بیش از ۱۴۵ میلیون لیتر افزایش یافته است و در دوره جنگ ۱۲ روزه، این میزان به ۲۰۰ میلیون لیتر در روز هم رسید. این اعداد در مقایسه با تولید داخلی که در بهترین حالت به حدود ۱۱۰ میلیون لیتر در روز برآورد میشود، تفاوت معناداری را بین تولید و مصرف نشان میدهد.
این آمار سبب شده تا وزارت نفت به یکی از بزرگترین واردکنندگان بنزین در منطقه تبدیل شود؛ این در حالی است که واردات روزانه به میزان ۳۰ میلیون لیتر بنزین، هزینه قابل توجهی بر روی بودجه محدود ارزی کشور به میزان ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیون دلار در هر ماه تحمیل میکند. در حالی که چنین هزینهای در بودجه سال جاری پیشبینی نشده و منابع ارزی موجود برای کالاهای اساسی و دارو نیز تحت فشار قرار خواهد گرفت. به همین دلایل، به نظر میرسد افزایش قیمت بنزین یا اجرایی شدن سهمیهبندی شدیدتر، راهکاری اجتنابناپذیر برای ساماندهی این محصول استراتژیک باشد.
اما به لحاظ تاریخی و تجربی، تصمیمات ناگهانی و شتابزده برای افزایش بهای بنزین ممکن است به شکلی موفق به کل کشور را در چالش با نارضایتیهای اجتماعی قرار دهد. هنوز خاطره تلخ افزایش قیمت بنزین در آبان ۱۳۹۸ در ذهن بسیاری از مردم در یادها مانده است. هرچند ممکن است دلایلی برای افزایش قیمت بنزین در آن مقطع وجود داشته باشد، اما زمان نامناسب و نحوه برخورد با این موضوع، نظیر سخنان حسن روحانی مبنی بر اینکه وی نیز صبح جمعه از این اقدام آگاه شده، خطایی راهبردی بزرگ بود.
در شرایط کنونی، جامعهای که پس از نمایان کردن اقتدار ملی و همبستگی بینظیر در برابر تهدیدات خارجی، به آرامشی نسبی دست یافته، بیش از هر زمان دیگری نیازمند حفظ و تقویت این سرمایه اجتماعی است. نشانههای حساسیت عمومی به روشنی نمایان است؛ افزایش اخیر قیمت خودروهای داخلی، مانند محصولات ایرانخودرو، نشان میدهد که جامعه چقدر به افزایش هرگونه بهای خدمات و کالاها حساس است.
به نظر میرسد که هزینههای ناشی از بیثباتی و آسیب به اعتماد عمومی، در شرایط فعلی بسیار بیشتر از هر گونه صرفهجویی ارزی ناشی از افزایش قیمت بنزین خواهد بود. عواقب بلندمدت تضعیف همبستگی اجتماعی و برافروختن نارضایتیها، قطعا میتواند پایداری ملی را بیش از چالشهای اقتصادی تهدید نماید؛ بنابراین در این موقعیت حساس و پیچیده که کشور در راستای تثبیت ثبات و یکپارچگی ملی قرار دارد، بسیار ضروری است که مسئولان اجرایی به ویژه آقای پزشکیان و دیگر اعضای حاکمیت، با نهایت دقت و هوشیاری، از اتخاذ تصمیمات شتابزده اقتصادی اجتناب کنند؛ اکنون زمان آزمایش سناریوهای جدید نیست. امیدواریم که این بار مسئولان در خواب غفلت نروند و پیش از هر گونه تصمیمگیری، خطرات ناشی از این گونه شوکها را با دقت بیشتری در نظر بگیرند.
