خشکی دهان میتواند علامتی از این بیماریها و عوارض ناشی از این داروها باشد
خشکی دهان زمانی بروز میکند که غدد بزاقی در دهان به اندازه لازم بزاق تولید نمیکنند.
این وضعیت احساس خشکی و ناراحتی در دهان را به همراه دارد. علائمی چون بوی بد دهان، خشکی گلو و لبهای ترک خورده از جمله مواردی هستند که درمان خشکی دهان را برای افراد مبتلا ضروری میسازد.
بزاق بخش مهمی از فرآیند هضم به حساب میآید که به رعایت رطوبت و تجزیه غذا کمک میکند. همچنین، به عنوان یک دفاع اولیه، نقش حیاتی در حفظ سلامت دندانها و محافظت از حفره دهانی در برابر بیماریهای لثه و پوسیدگی دندانی ایفا میکند.
خشکی دهان در خود یک بیماری جدی تلقی نمیشود. با این حال، در برخی موارد ممکن است نشانهای از یک بیماری زمینهای باشد که نیاز به درمان دارد. این مشکل میتواند به عوارضی چون پوسیدگی دندان و زخمهای دهان منجر شود که عدم درمان آن ممکن است پیامدهای ناخوشایندی به دنبال داشته باشد.
این مقاله شامل اطلاعات اساسی در مورد علل، علائم، تشخیص و راههای درمان خشکی دهان است که آگاهی از آنها میتواند فرد را از ابتلا به این وضعیت محفوظ نگه دارد.
دلایل خشکی دهان چیست؟
کم آبی بدن:
این حالت زمانی رخ میدهد که بدن مقدار زیادی مایع را از دست بدهد و نتواند بهدرستی آن را جایگزین کند. کم آبی ممکن است ناشی از استفراغ، اسهال، تعریق بیش از حد یا خونریزی باشد. زمانی که بدن دچار کم آبی میشود، تولید بزاق به حد معمول نمیرسد که به خشکی دهان منتهی خواهد شد.
داروها:
خشکی دهان به عنوان یکی از عوارض جانبی بسیاری از داروها شناخته میشود. برخی از متداولترین داروهایی که باعث این عارضه میشوند، عبارتند از داروهای مربوط به درمان افسردگی، اضطراب، اسهال، فشار خون بالا و آسم. آنتیهیستامینها، دیورتیکها و برخی داروهای شیمیدرمانی نیز میتوانند تولید بزاق را کاهش دهند.
پرتو درمانی:
خشکی دهان معمولاً به عنوان عارضهای جانبی ناشی از پرتودرمانی در ناحیه سر یا گردن به شمار میرود. اشعه میتواند به غدد بزاقی آسیب وارد کند و در نتیجه ترشح بزاق را کاهش دهد.
استرس و اضطراب:
در زمان استرس یا اضطراب، بدن مقدار بیشتری کورتیزول، که هورمون استرس نامیده میشود، تولید میکند. افزایش سطح این هورمون در بزاق میتواند ترکیب آن را تغییر دهد و موجب خشکی دهان گردد.
سالخوردگی:
با افزایش سن، خشکی دهان یک مشکل شایع محسوب میشود. این مسئله ممکن است به دلایل مرتبط با سلامت عمومی، اثرات داروها و تغییرات در ظرفیت بدن برای پردازش داروها ایجاد شود.
تنفس دهان و خروپف:
تنفس از طریق دهان باعث تبخیر بزاق میشود. خروپف بهویژه با دهان باز نیز همین اثر را ایجاد کرده و خشکی دهان را تشدید میکند.
سیگار کشیدن و مصرف مواد مخدر:
مصرف تنباکو و ماریجوآنا میتواند منجر به کاهش تولید بزاق شود. همچنین، استفاده از آمفتامینها نیز میتواند وضعیت خشکی دهان را بدتر کند.
کدام بیماریها باعث خشکی دهان میشوند؟
دیابت:
خشکی دهان یکی از نشانههای رایج دیابت نوع یک و دو محسوب میشود. افزایش قند خون به نظر میرسد که بر تولید بزاق تأثیر میگذارد و در نتیجه میتواند منجر به خشکی دهان شود. افراد مبتلا به دیابت معمولاً مستعد کم آبی بوده و داروهای آنها نیز میتواند این عارضه را تشدید کند. دیابت به عنوان یکی از مهمترین دلایل خشکی دهان بعد از غذا خوردن شناخته میشود.
برفک دهان:
برفک دهان یک عفونت قارچی در دهان است که موجب التهاب میشود و به غدد بزاقی آسیب میزند. این آسیب میتواند مانع از تولید کافی بزاق شود. برای درمان خشکی دهان ناشی از برفک، ابتدا باید عفونت اصلی درمان شود تا بهبودی قابلقبولی حاصل گردد.
آسیب عصبی:
عفونت، جراحی یا سکته مغزی که به اعصاب سر یا گردن آسیب میزند، میتواند بر توانایی غدد بزاقی در تولید بزاق تأثیر بگذارد و به خشکی دهان منجر شود.
فیبروز کیستیک:
این بیماری یک اختلال ژنتیکی است که به سیستم گوارش و تنفس آسیب میزند و میتواند بر کارایی غدد بزاقی اثر منفی بگذارد، در نتیجه خشکی دهان و کبد را به همراه خواهد داشت. داروهای مورد استفاده برای مدیریت فیبروز کیستیک غالباً میتوانند خشکی دهان را تشدید کند.
اختلالات خود ایمنی:
در شرایط خودایمنی، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافتهای خود حمله میکند. شایعترین بیماری خودایمنی مرتبط با خشکی دهان، سندرم شوگرن است که سبب التهاب در غدد بزاقی و در نتیجه خشکی دهان میشود. سایر اختلالات خودایمنی مانند اچ آی وی یا ایدز و آرتریت روماتوئید نیز میتوانند به این وضعیت منجر شوند.
بیماری آلزایمر:
این بیماری میتواند بر توانایی فرد در هیدراته ماندن تأثیر بگذارد و همچنین افراد مبتلا به آلزایمر ممکن است در پیروی از دستورالعملهای مصرف داروهای مرتبط با خشکی دهان دچار مشکل شوند.
منبع:سیو طب