آیا مصرف لبنیات سنتی بهتر است یا لبنیات پاستوریزه؟

محمد زینلی، مدیر کل بیماری‌های انتقال‌یافته از حیوانات به انسان در وزارت بهداشت، ضمن توضیح درباره تب مالت یا بروسلوز، این بیماری را یکی از اختلالات مشترک بین انسان و دام اعلام کرد که ناشی از باکتری بروسلا است. اگرچه این بیماری قابل درمان است، اما روند درمان آن معمولاً زمان‌بر و نیازمند مراقبت‌های ویژه‌ای می‌باشد. در حال حاضر، حدود ۷۵ درصد از موارد ابتلا در کشور به ویژه در نواحی روستایی مشاهده شده که عمدتاً به دلیل تماس مستقیم با دام‌های آلوده یا مصرف محصولات لبنی غیرپاستوریزه و سنتی است. طبق آمار، در مناطق شهری نیز تقریباً ۲۵ درصد از موارد به علت استفاده از محصولاتی چون پنیر تازه، بستنی یا خامه‌ای که از شیر غیرپاستوریزه به دست آمده‌اند، رخ می‌دهد.

وی ادامه داد: با وجود تکرار هشدارها، متأسفانه در سال‌های اخیر میل مردم به مصرف محصولات لبنی به اصطلاح ارگانیک افزایش یافته است. این تمایل که گاهی به عنوان بخشی از سبک زندگی سالم یا طبیعی معرفی می‌شود، در بسیاری از موارد فاقد پایه علمی و بهداشتی است و بیشتر جنبه تجاری پیدا کرده است.

افزایش تمایل نادرست به لبنیات ارگانیک

زینلی تصریح کرد: واقعیت این است که بسیاری از محصولات لبنی که تحت عنوان ارگانیک یا سنتی در کارگاه‌ها و مغازه‌ها عرضه می‌شوند، تحت هیچ نظارت بهداشتی نیستند و می‌توانند به عنوان عاملی برای انتقال بیماری‌های خطرناکی مانند تب مالت عمل کنند.

او توصیه کرد: به مردم پیشنهاد می‌کنیم که از مصرف هر نوع لبنیات سنتی و فرآورده‌های تهیه‌شده از شیر خام اجتناب کنند. کلیه محصولات لبنی، از جمله شیر، پنیر، ماست و خامه باید به شکل پاستوریزه و از فروشگاه‌های معتبر خریداری شوند.

وی همچنین افزود: برخی نگرانی‌ها نسبت به وجود مواد نگهدارنده در شیر‌های صنعتی مطرح شده است که نیاز به توضیح دارد. شیرهای پاستوریزه و استریلیزه تولیدشده در کارخانه‌های معتبر به هیچ وجه حاوی مواد نگهدارنده نیستند. تفاوت در زمان ماندگاری این محصولات به نوع فرآیند حرارتی آنها برمی‌گردد.

زینلی ادامه داد: شیر پاستوریزه در دمای پایین‌تری تهیه می‌شود و معمولاً برای یک هفته قابل مصرف است، در حالی که شیر استریلیزه (UHT) با حرارت بسیار بالا محافظت شده و بسته‌بندی آن به‌گونه‌ای است که می‌تواند تا شش ماه بدون نیاز به مواد نگهدارنده حفظ شود. این موضوع توسط مستندات رسمی و مکاتبات با سازمان غذا و دارو به تأیید رسیده است.

وی افزود: در مواردی که افراد ناچار به استفاده از شیر سنتی یا فله‌ای هستند، حداقل باید شیر را به دمای جوش برسانند و سه تا پنج دقیقه به حالت جوش نگه دارند. همچنین اگر پنیر از شیر خام تهیه شده باشد، باید حداقل سه ماه در آب نمک بماند تا بتوان از آن استفاده کرد. سایر محصولات مانند کره، ماست و خامه نیز باید صرفاً از شیر جوشانده‌شده تولید شوند.

خطرات ناشی از تماس تنفسی یا پوستی با دام‌های آلوده

زینلی یادآور شد: باید تأکید کرد که خطر ابتلاء به تب مالت تنها به مصرف لبنیات سنتی محدود نمی‌شود. تماس مستقیم با دام‌های آلوده نیز یکی از شیوه‌های انتقال این بیماری است. حتی تنفس در محیط نگهداری دام یا تماس ترشحات آلوده دامی با زخم‌ها یا خراش‌های موجود بر روی پوست می‌تواند موجب ابتلا به این بیماری شود. این موضوع به‌ویژه در مورد دام‌هایی که ظاهراً هیچ علامتی ندارند اما ناقل بیماری هستند، بسیار حائز اهمیت است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: بنابراین ضروری است که افراد، به ویژه ساکنین مناطق روستایی و همچنین مصرف‌کنندگان در شهرها، در و مصرف لبنیات دقت کافی به خرج دهند و از مصرف فرآورده‌های غیرپاستوریزه به‌طور جدی پرهیز کنند.