دلایل بروز طوفان گرد و خاک و بارشهای بهاری در تهران چیست؟
مدیر عامل شرکت کنترل کیفیت هوا با اشاره به رخدادهای جوی موقتی در فصلهای بهار و تابستان، به توضیح عواملی که سبب وزش بادهای شدید، طوفانهای ناگهانی و پدیدههای مشابه میشود، پرداخته و آنها را ناشی از تعامل چندین عامل جوی و محیطی دانست.
طی چند هفته اخیر، وزش بادهای قوی و وقوع طوفانهای ناگهانی، توجه بسیاری را جلب کرده است؛ بهطوری که سرعت باد در یکی از روزها (۷ اردیبهشت) به ۱۰۸ کیلومتر بر ساعت رسید. همچنین، رگبار و رعد و برق در برخی مناطق قابل مشاهده بوده است.
فاطمه کریمی در خصوص دلایل وقوع طوفانهای گرد و خاک و باران در تهران اعلام کرد: در فصل بهار و تا حدی در تابستان، شهر تهران به طور مرتب با پدیدههای جوی موقتی نظیر وزش بادهای شدید، طوفانهای ناگهانی، افزایش غلظت ذرات معلق به ویژه ذرات کوچکتر از ۱۰ میکرون، رگبارهای کوتاهمدت و پدیدههای رعد و برق روبهرو میشود. این پدیدهها معمولاً در مدت زمان کوتاهی بروز میکنند و سپس به سرعت خاتمه مییابند.
طبق گفتههای او، ظهور این پدیدهها نتیجه تعامل چندین عامل جوی و محیطی است که به طور محسوس در فصلهای بهار و تابستان شدت مییابد.
دلیل نخست: تابش شدید خورشید در ساعات بعدازظهر، شرایط ناپایداری را ایجاد میکند
مدیر عامل شرکت کنترل کیفیت هوای شهرداری تهران اضافه کرد: تابش شدید خورشید مخصوصاً در ساعات بعدازظهر منجر به گرمایش سطح زمین و افزایش دمای لایههای پایینی جوی میگردد. این فرآیند موجب میشود هوای نزدیک به سطح زمین سبکتر شود و پتانسیل صعود آن نیز بیشتر گردد. هرگاه اختلاف دما میان سطح زمین و لایههای بالاتر جو به اندازه کافی زیاد باشد، شرایط لازم برای ناپایداری جوی فراهم میشود و اگر رطوبت کافی نیز موجود باشد، این ناپایداری میتواند سبب تشکیل ابرهای عمودی و بارشزا شود که به رگبار، رعد و برق و طوفانهای محلی منجر میگردد.
شتاب در حرکت توده هوای خنک و متراکم به نواحی گرمتر شهری
کریمی ادامه داد: در اطراف تهران، دشتهایی با پوشش گیاهی ناچیز وجود دارند که در غروب آفتاب به سرعت گرمای خود را از دست میدهند. لذا، در ساعات انتهایی روز، اختلاف فشار بین این مناطق و ساختار شهری تهران شکل میگیرد. این امر سبب میشود توده هوای خنکتر و متراکمتر به سمت نواحی گرمتر و با فشار کمتر درون شهر جابجا شود، به همین دلیل در ساعات پایانی روز و اواخر شب، وزش باد شدید و گرد و خاک بیشتری مشاهده میشود.
تأثیر گرد و غبار بر رشد سریع ابرهای بارانزا
مدیر عامل شرکت کنترل کیفیت هوای شهرداری تهران بیان کرد که گرد و غبار موجود در هوا عمدتاً منشا طبیعی دارد و در برخی شرایط میتواند به عنوان هستههای تراکم عمل کرده و به طور موقتی به رشد سریع ابرهای بارانزا کمک کند.
او افزود: ورود ریزگردها تحت تأثیر بادهای شدید بهویژه در افزایش غلظت و شاخص آلایندههای ذرات معلق نسبتا درشت کوچکتر از ۱۰ میکرون موثر بوده و در شرایط عادی، آلودگی تهران عمدتاً تحت تأثیر ذرات معلق کوچکتر از ۲.۵ میکرون میباشد. بالاتر بودن شاخص ذرات معلق کوچکتر از ۱۰ میکرون نسبت به ذرات معلق کوچکتر از ۲.۵ میکرون، نشانهای بر ورود حجم زیادی از گرد و خاک به شهر است که عمدتاً منشأ طبیعی نظیر شن بیابان، ذرات معدنی و گرده گیاهان دارد. در چنین شرایطی، شاخص آلاینده ذرات معلق کوچکتر از ۱۰ میکرون به شکلی فزاینده و مقطعی حتی ممکن است از عدد ۳۰۰ فراتر برود. با این حال، این وضعیت معمولاً پایدار نیست و پس از عبور سیستم حاوی گرد و خاک، این ذرات به دلیل وزن بیشتر به سرعت نشسته و کیفیت هوا بهبود مییابد.
ریزگردهایی که به عمق ریهها نمیرسند
کریمی در پایان اعلام کرد: با توجه به اینکه این ذرات عمدتاً منبع طبیعی دارند، تأثیرات منفی آنها نسبت به ذرات ریز بر سلامت انسان کمتر است و بخش عمدهای از آنها توسط مجاری تنفسی متوقف میشوند و نمیتوانند به عمق ریهها نفوذ کنند. در حالی که ذرات ریز کوچکتر از ۲.۵ میکرون به دلیل ابعاد و وزن کمتری که دارند، مدت زمان بیشتری در هوا باقی میمانند و عموماً به دلیل ساختار و ترکیب شیمیایی پیچیده و انسانساز، خطرناکتر و سمیتر هستند.
