انتقاد رسانههای اصولگرا از واردات روغن توسط گروه «مدلل»
روزنامه جوان مطالبی را ارائه کرده است مبنی بر اینکه اخیراً گروه مدلل در مکاتباتی که با رئیسجمهور داشته، به انتقاد از وضعیت کنونی واردات کالاهای استراتژیک پرداخته و مدعی شدهاند میتوانند این محصولات را با ۲۰ درصد کمتر از قیمت فعلی وارد نمایند. این در حالی است که این شرکت به عنوان یکی از بزرگترین بازیگران در حوزه واردات نهادههای دامی، دانه سویا و روغن، تاکنون گرانترین کالاها را به بازار عرضه کرده و با استفاده از لابیگری و زدوبند موفق شده است تا در سیستم واردات نهادهها نفوذ کرده و ارزهای کشور را خارج از نوبت دریافت کند یا با یک تماس، محمولههای کشتی را جابهجا کند.
این شرکت که در هر تن ۲۳ یورو بیشتر از سایرین خرید انجام میدهد، اکنون چگونه توانایی دارد که کالاهای اساسی را با قیمتی مناسبتر از قبل به بازار ارائه دهد؟ اخبار غیررسمی نشاندهنده موافقت معاون اول رئیسجمهور با این درخواست است. در صورت تصویب دولت، چه ضمانتی وجود دارد که پس از گذشت شش ماه، این گروه به انحصار خود ادامه ندهد و قیمتها را بر اساس منافع شخصی خود تنظیم نکند و به بازار آسیب نرساند؟ تجربیات گذشته نشان داده است که انحصار در بازار چگونه روند زندگی مردم را تحت تأثیر منفی قرار داده و امنیت غذایی کشور را به خطر انداخته است.
«گروه مدلل» به عنوان یکی از پرتجربهترین شرکتها در عرصه واردات کالاهای اساسی و نهادههای دامی و طیور، همواره با ایجاد انحصار در این بازار شناخته شده است.
در آخرین لیستی که از ثروتمندان ایرانی در دهه ۹۰ منتشر گردید، نام خانواده مدلل به چشم میخورد. فعالیتهای آنها در زمینه خوراک دام و طیور، روغن، دانههای روغنی و سیمان گزارش شده است. بررسیها نشان میدهد که این خانواده در صنایع متنوعی از جمله روغن نباتی، سیمان، آب معدنی، چای، ذوبآهن، فولاد و بازار بورس فعالیت دارند و این موارد هر کدام به وسیله سه برادر مدیریت میشود. رانتهایی که این گروه دریافت کرده، همواره برای وزرای جهاد کشاورزی و صمت در تمامی دولتها مشکلاتی ایجاد کرده است.
خیز برای انحصار در بازار کالاهای اساسی و روغن
با وجود رفتارهای انحصارطلبانه گروه مدلل در سالهای اخیر که باعث ایجاد مشکلات متعددی برای وزرای مختلف جهاد کشاورزی شده، این وزارتخانه متأسفانه به شدت به تأمین نهادههای دامی، طیور و روغن از سوی این گروه وابسته است.
در زمان پساجنگ که دولت سعی دارد ذخایر استراتژیک را تأمین نماید و از افزایش قیمتها جلوگیری کند، گروهی خاص نیز برای تبدیل شدن به تنها واردکننده و تأمینکننده نهادهها و کالاهای اساسی به میدان آمده است.
این گروه که پیشتر گرانترین نهادهها را وارد کرده و میلیاردها دلار به اقتصاد کشور و معیشت مردم آسیب زدهاند، اکنون ادعای حمایت از سفرههای مردم را دارند و برای انحصار کامل بازار عزم خود را جزم کردهاند. داستان از این قرار است که اخیراً یکی از واردکنندگان بزرگ نهادههای دامی (گروه مدلل) در نامههای خود به رئیسجمهور به انتقاد از وضعیت کنونی واردات این کالاهای ضروری پرداخته و مدعی شدهاند که میتوانند این محصولات را به طور ۲۰ درصد کمتر از قیمتهای فعلی وارد نمایند.
این ادعا در حالی مطرح میشود که گروه مدلل در کنترل بازار نهادههای دامی کاملاً ناتوان بوده و وضعیت کنونی بهگونهای است که قیمت برخی محصولات تا دو برابر افزایش یافته و بینظمی در بازار نهادههای دامی و روغن نباتی مشکلات عمدهای برای مصرفکنندگان ایجاد کرده است.
در این نامهها که در تاریخهای ۲۷ اردیبهشت و ۱۰ خرداد ۱۴۰۴ نوشته شده و نشاندهنده اهمیت بالای موضوع برای نویسنده آن است، به روند فعلی واردات نهادههای دامی اشاره شده و اعلام شده است که حداقل ۲۰ میلیارد دلار به کشور آسیب وارد شده است. این ضررها عمدتاً ناشی از توزیع رانت هدفمند و آگاهانه به واسطه سیاستگذاری نامناسب بوده است.
در بخش دیگری از نامه تاکید شده است: «این گروه آماده است طرحی یک صفحهای در خصوص سیاستگذاری شفاف، رقابتی و ضدفساد برای تأمین کالای اساسی ارائه کند و در نشستی با حضور شما اشکالات تمامی نهادههای مربوطه را بیان و برطرف نمایند و با دستور شما مبنای اقدام صحیح در کشور قرار گیرند. قابل ذکر است که صرفهجویی ۲۰ درصدی در هزینههای تأمین واردات نهادههای دامی میتواند قیمت تمامشده عرضه داخلی این کالاها و همچنین هزینه تولید گوشت مرغ و تخممرغ که منابع اساسی پروتئین حیوانی کشور محسوب میشود را کاهش دهد.»
گروه مدلل ابتدا باید خسارتی را که عنوان میکنند، بپردازند
در این راستا، رضا شهرابی، کارشناس اقتصادی میگوید: گروه مدلل ابتدا باید خسارتی را که مدعیاند، بپردازند، زیرا با توجه به اینکه عمده واردات در دست این گروه است، یقیناً بیشترین میزان خسارت نیز متوجه خود آنهاست. همچنین برخی کارشناسان و فعالان اقتصادی مدتهاست که نسبت به امتیازات ویژهای که این گروه بهرهمند است، انتقاد دارند.
وی ادامه میدهد: نباید نقش نهادها و دستگاههای مسئول از جمله وزارت جهاد کشاورزی نادیده گرفته شود و این نهادها باید در خصوص شرایط ویژهای که برای افراد خاص ایجاد شده، پاسخگو باشند.
شهرابی با یادآوری انحصار واردات دانه سویا در اختیار گروه مدلل، میافزاید: آمار و مستندات حاکی از آن است که قیمت دانه سویای وارد شده از سوی این گروه بالاتر از قیمت دانههای وارداتی سایر گروههاست. به عنوان مثال، در سال ۱۴۰۳ این گروه حدود ۳/۱ میلیون تن (۵۶درصد کل واردات) دانه سویا را وارد کرده که متوسط قیمت آن معادل ۵۹۰ یورو در هر تن بوده، در حالی که ۱۰ شرکت واردکننده دیگر که حدود ۶۵۰ هزار تن دانه سویا را وارد کردهاند، این محصول را با قیمت ۵۶۶ یورو در هر تن تأمین کردهاند. به عبارت دیگر، این گروه کالا را ۲۴ یورو در هر تن گرانتر از دیگران وارد کرده است.
شهرابی نیز خاطرنشان میکند: در گذشته شاهد بودهایم برخی افراد برای افزایش قیمتها، در مقاطعی از عرضه کالا به بازار خودداری کرده و در نتیجه بازار دچار تنشهای جدی میشده است. چه تضمینی وجود دارد که این وضعیت در شرایط بحرانی یا حتی در شرایط جنگی تکرار نشود؟ یا فرض کنیم برای این شرکت مشکلی پیش بیاید و برای مدتی نتواند تأمین کالا داشته باشد، آیا کسی به این عواقب ناگوار که به کشور خواهند رسید، فکر کرده است؟
شهرابی با یادآوری اینکه در دنیاست که انحصار با آن مقابله میشود، به تأکید میگوید: این شرکت تنها تعداد کمی از کالاها را وارد کرده که در برخی موارد انحصار کامل دارد، بهطوری که در بخش روغن حدود ۴۰ درصد سهم بازار به این گروه تعلق دارد. نماینده این گروه در نشستی با مسئولان وزارت جهاد کشاورزی و فعالان بخش خصوصی، جدولی تحت عنوان «قیمتهای پیشنهادی برای ثبت سفارش و تأمین کالاهای اساسی مورد نیاز کشور» توزیع کرده که در آن قیمت پیشنهادی هفت کالایی که ادعا میکنند میتوانند با قیمتهای پایینتر وارد کنند، ذکر شده است. اما نامی از دانه سویا در این جدول نیست! همچنین بررسی دادههای واردات نهادههای دامی گویای آن است که میانگین هزینه ارزی واردات این گروه در سالهای اخیر نسبت به سایر واردکنندگان بیشتر بوده است؛ به گونهای که میانگین ارزبری این گروه در ششماهه اول ۱۴۰۳ به میزان ۳۲۱ یورو بوده که نسبت به میانگین سایر شرکتها که رقمی برابر با ۲۹۸ یورو بوده، ۲۳ یورو در هر تن بیشتر محسوب میشود.
نهایتاً، نکته بسیار مهمی که باید در نظر گرفته شود این است: اکنون که بزرگترین واردکننده برخی از مهمترین کالاهای اساسی کشور به طور رسمی به رئیسجمهور اعلام کرده که قادر است نهادههای دامی را ۵۰ یورو کمتر از قیمتهای جهانی تأمین کند، چرا وزارت جهاد کشاورزی بعد از این مکاتبه و اعتراف رسمی این شرکت، به ثبت سفارش با قیمت بالاتر از نرخهای اعلامی آن اجازه میدهد؟! چرا در برابر اعلام رسمی بزرگترین واردکننده کشور به موضوع مازادهای ارزی چند صد میلیون یورویی در سالهای اخیر و در حال حاضر سکوت کردهاند؟!
21302
