سد لار، برترین در زمینه نشت آب در میان سدهای جهانی/ ۹۹ درصد حجم بزرگ این سد خالی گردید

سد لار در سال ۱۳۶۱ در استان مازندران واقع در حدود ۷۵ کیلومتری تهران و ۱۰۰ کیلومتری شهر آمل ساخته شد. وضعیت ذخایر آبی این سد که از جمله ۵ سد کلیدی تامین‌کننده آب شرب برای استان تهران به شمار می‌رود، به شدت نگران‌کننده است. به علاوه، بارش‌های سالانه نتوانسته‌اند به تامین آب مورد نیاز برای پر کردن مخزن ۹۶۰ میلیون مترمکعبی این سد کمک کند و از سوی دیگر، آب به تدریج از کف و دیواره‌های مخزن آن در طول سال خارج می‌شود.

بر اساس گزارش تسنیم، ما اکنون در ششمین سال متوالی با خشکسالی در استان تهران مواجه هستیم و در سال جاری، افت ذخایر این سد بزرگ به مراتب بیشتر از سال‌های گذشته بوده است. در حال حاضر فقط ۱۴ میلیون مترمکعب آب در مخزن ۹۶۰ میلیون مترمکعبی سد لار ذخیره شده است؛ به عبارت دیگر، کمتر از ۱.۵ درصد از ظرفیت این مخزن، آب موجود است و حدود ۹۹ درصد آن خالی به نظر می‌رسد.

هرچند سد لار هم‌اکنون در آستانه خشکی کامل قرار دارد و آبی برای رهایی از آن باقی نمانده، اما این سد به عنوان رکورددار نشت آب در جهان شناخته می‌شود و علاوه بر چالش‌های ناشی از خشکسالی و کم‌بارشی، آب ذخیره شده در سد لار نیز از ابتدای فروردین تا مرداد ماه با مشکل نشت آب مواجه است.

عملیات ساخت این سد در سال ۱۳۵۳ توسط یک شرکت ایتالیایی آغاز شد و در اردیبهشت ۱۳۵۹ آبگیری آن به اتمام رسید. با آغاز آبگیری سد، مشکل نشت آب از مخزن آن به طور واضح نمایان شد و پس از انجام مطالعات و بررسی‌های متعددی مشخص شد که آب از طریق مجاری طبیعی در دریاچه سد به صورت چشمه‌هایی حدود ده کیلومتر پایین‌تر از سد با دبی ۱۴ مترمکعب در ثانیه در حال نشت است.

به طور کلی، سد لار از مشکل نشت شدید آب رنج می‌برد و آبی که قرار بود ذخیره شود، به صورت چشمه‌هایی کیلومترها پایین‌تر از آن آزاد شده و به سمت رودخانه هراز جریان پیدا می‌کند و در نهایت به دریای خزر می‌ریزد.

برآوردهای بلندمدت (۳۰ ساله) حاکی از آن است که حداقل میزان نشت آب از مخزن سد لار به ۳ مترمکعب در ثانیه و حداکثر به حدود ۱۳ تا ۱۴ مترمکعب در ثانیه می‌رسد. به طور متوسط، نشت آب این سد در طول سال حدود ۷ مترمکعب در ثانیه تخمین‌زده شده است. بنابراین، به طور متوسط در یک دوره ۲۴ ساعته، حدود ۶۰۵ هزار مترمکعب آب از مخزن سد لار به پایین دست نشت می‌کند. در طول یک سال، این میزان نشت به رقمی بین ۲۲۰ میلیون تا ۲۵۰ میلیون مترمکعب آب شیرین می‌رسد که رقمی بسیار قابل توجه است. هیچ سدی در جهان تا کنون به این میزان نشت آب دست نیافته و سد لار این رکورد را در میان تمام سدهای دنیا از آن خود کرده است.

میزان آب فعلی ذخیره‌شده در سد لار ۱۴ میلیون مترمکعب است، در حالی که در زمان مشابه سال گذشته، ۲۹ میلیون مترمکعب آب در این سد موجود بود و در میانگین بلندمدت در این زمان، مقدار ذخیره آبی سد لار در اواسط پاییز، با وجود مشکل نشت آب، به طور متوسط حدود یکصد میلیون مترمکعب بوده است.

۲۲۳۲۵