افزایش شانس افت قیمت ارز/ ارزش حقیقی ارز چه میزان است؟

جنگی که در اواخر فصل بهار آغاز شد و تا اوایل تیرماه ادامه یافت، بر امیدهای بازار ارز در ایران اثر منفی گذاشت. اگرچه این بحران به طور سریع به پایان رسید، اما اثرات منفی آن بر روی موفقیت مذاکرات بین تهران و واشنگتن و نیز تلاش برای کنترل تنش‌ها قابل ملاحظه بود. همان‌طور که مشاهده شده، پس از حمله اسراییل به ایران، هیچ نوع مذاکره‌ای، چه به صورت مستقیم و چه غیرمستقیم، بین ایران و ایالات متحده صورت نگرفته است.

در همین حال، کشور‌های اروپایی با نزدیک‌شدن به زمان انقضای استفاده از مکانیسم ماشه، اقداماتی سخت‌گیرانه‌تر اتخاذ کردند. این فشارها به حدی افزایش یافته که سه کشور اروپایی تهدید کرده‌اند که در صورت عدم تمکین ایران به خواسته‌هایشان، این مکانیسم را فعال خواهند کرد. با این حال، توافق اخیر ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌تواند احتمال پایان یا به تعویق افتادن این اقدام را به شدت افزایش دهد.

در داخل کشور، در وضعیت کنونی که جناح تندروی اصولگرا در تلاش برای انتقاد از مذاکرات و «چارچوب همکاری ایران و آژانس» قرار دارد، به نظر می‌رسد که نهادهای رده بالا توجه چندانی به این انتقادات ندارند و فعلاً مسیر اعتماد به وزارت امور خارجه را دنبال می‌کنند. به همین دلیل، صبح روز یکشنبه، شورای عالی امنیت ملی با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که «شیوه‌نامه همکاری» با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی توسط کمیته هسته‌ای این شورا تأیید شده است. کمیته هسته‌ای شورای عالی امنیت ملی به تصمیم‌گیری درباره برنامه هسته‌ای ایران پرداخته و این کار باعث کاهش نگرانی‌ها از کارشکنی‌های داخلی خواهد شد.

در این راستا، کامران سلطانی، دبیر کانون صرافان ارز، در گفتگو با خبرآنلاین به کاهش تنش‌ها بین ایران و اروپا و نیز افت نرخ ارز اشاره کرده و گفت: با توجه به توافقی که هفته گذشته میان وزیر امور خارجه و دبیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به دست آمده بود، انتظار می‌رفت که نرخ ارز کاهش یابد. چرا که افزایش قیمت ارز در تابستان عمدتاً ناشی از عوامل سیاسی و تنش‌های نظامی بوده و نه شرایط واقعی اقتصادی. بنابراین، هرگاه تنش‌ها کنترل و مدیریت شوند و روند به سمت شرایط عادی پیش برود، کاهش قیمت‌ها نیز محتمل است.

این تحلیل‌گر بازار معتقد است که انتظارات تورمی به دلیل نگرانی پیرامون مکانیسم ماشه به شدت بالا رفته و در نتیجه نرخ هر دلار به بیش از 100 هزار تومان رسید. توافق اخیر به‌ویژه در بدترین حالت این انتظارات روانی را تغییر داده است.

سلطانی ادامه داد: اگر توافقی حاصل شود که مسئله مکانیسم ماشه را حل کند، به طوری که دیگر اروپایی‌ها نتوانند از این فشار برای اعمال فشار به کشور استفاده کنند، به طور یقین آرامش بیشتری و پایداری در بازارهای داخلی، از جمله بازار ارز، ایجاد خواهد شد.

وی در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر بیانیه اخیر شورای عالی امنیت ملی بر بازار ارز گفت: بدون شک این بیانیه تأثیر مهمی خواهد داشت، زیرا نشان‌دهنده اهمیت توافق در نظام تصمیم‌گیری کشور است و دست کم تا حدودی نشان می‌دهد که مسیر مذاکرات برای حاکمیت ایران همچنان وجود دارد. این سخنان که مؤید تأکید دوباره بر مواضع وزارت امور خارجه است، به کاهش تنش‌های موجود در بازار کمک خواهد کرد.

سلطانی در مورد اقداماتی که بانک مرکزی می‌تواند برای کمک به کاهش قیمت ارز انجام دهد، خاطرنشان کرد: برای حفظ روند نزولی قیمت‌ها در بازار ارز، سیاست‌گذاران با راهکارهای مختلف می‌توانند به تسریع این روند کمک کنند. از جمله این اقدامات می‌توان به افزایش عرضه در سامانه‌های رسمی، کاهش مدت زمان انتظار برای دریافت ارز و همچنین افزایش عرضه اسکناس در سطح صرافی‌ها در سرتاسر کشور اشاره کرد که تاثیر قابل توجهی بر کاهش قیمت‌ها خواهد داشت.

او قیمت واقعی ارز را همان نرخی دانست که در سامانه‌های رسمی نظیر نیما یا مبادله‌ای تبادل می‌شود و نرخ ارز در بازار غیررسمی را نتیجه اقدامات سیاست‌گذار دانسته و تأکید کرد که اگر موانع از سوی تصمیم‌گیران اقتصادی وجود نداشت، نباید فاصله‌ای 30 هزار تومانی بین نرخ‌های رسمی و غیررسمی مشاهده می‌شد.

وی در ادامه گفت: بانک مرکزی به دفعات با مداخلات خود مانع از کاهش نرخ‌ها شده است. اگر یادتان باشد در میانه دهه 90 نرخ دلار رو به کاهش گذارده بود اما رئیس وقت بانک مرکزی، آقای سیف، دوشادوش آمده و اعلام کرد که اجازه نخواهند داد دلار زیر سه هزار تومان کاهش یابد و به این ترتیب مسیر بازار را تغییر داد. همچنین زمانی که قیمت دلار به 15 هزار تومان رسید و بعد از مدتی به 8 هزار تومان کاهش پیدا کرد، آقای همتی نیز گفت که این وضعیت به ضرر اقتصاد کشور است و از این رو، بازار را دچار تغییر ساخت.

سلطانی معتقد است سیاست‌گذاران همچنان مانع کاهش قیمت‌ها می‌شوند و تمایل دارند که نرخ غیررسمی فاصله قابل توجهی با نرخ‌های رسمی داشته باشد.

سلطانی همچنین در مورد روند بازار طلا اظهار داشت که اگر قیمت طلا، کاهش چشمگیری مانند ارز نداشته باشد، این موضوع به کاهش قیمت جهانی اونس طلا مربوط است. در این روزها به دلیل تنش‌های مختلف از جمله جنگ در اوکراین و حمله اسراییل به قطر، قیمت جهانی طلا به سمت افزایش رفته و پیش‌بینی‌ها گاه احتمال رکوردشکنی قیمت اونس طلا در بازار جهانی را مطرح می‌کنند و به همین دلیل، نرخ طلا در بازار داخلی نیز مانند ارز به سادگی کاهنده نبوده است.

۲۲۳۲۲۹